Dị vật đường tiêu hóa trên

Ngày tạo: 18/09/2018 08:38:44 | Lượt xem: 2308

 
 

I.TỔNG QUAN

     Dị vật đường tiêu hóa trên (DVĐTHT) là một cấp cứutrong đời sống sinh hoạt, mà dị vật ở đoạn thực quản hay gặp nhất. Đây là một tai nạn sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh, nhiều trường hợp có thể dẫn đến tử vong. Dị vật thường là các xương động vật (xương gà, vịt, cá, chim…), các dị vật trong đời sống sinh hoạt (tăm tre, đinh, đồng xu…) hay các khối thức ăn dạng cơ gân. Biến chứng khi bị dị vật đường tiêu hóa trên rất nguy hiểm, gây chảy máu, áp xe tại chỗ, thủng trung thất hay đâm vào các động mạch lớn quanh vùng thực quản.Sau khi hóc dị vật người bệnh thường cảm giác đau, nuốt nghẹn, nuốt vướng, không ăn uống được, nôn trong, sau khi ăn uống.
     Tại Bệnh viện đa khoa Hưng Hà, từ tháng 1/2014 đến tháng 8/2018 có 216 người bệnh bị DVĐTHTvào nội soi cấp cứu, trung bình mỗi tháng có 04 trường hợp. Trong đó, dị vật dạng xương chiếm 128 ca (chiếm 59,25%). Người bệnh đều đến ngay sau khi mắc phải và được lấy thành công qua nội soi. Biến chứng gặp phải do DVĐTHT như sau:
- 39 trường hợp(18,11%) đến sau 2 ngày đã có hiện tượng dị vật gây viêm khu trú thành thực quản.
-24 trường hợp (chiếm 11,11%) bị áp xe vùng thực quản và hang vị dạ dày,.
- 25 trường hợp (11,57%) bị áp xe vùng hành tá tràng. 
- Không có trường hợp gây thủng hay đâm xuyên mạch máuquanh vùng thực quản.
  
dị vật đường tiêu hóa trên
dị vật đường tiêu hóa trên
Hình ảnh: Các dị vật đường tiêu hóa được nhìn thấy trên hệ thống máy nội soi
 

II. NGUYÊN NHÂN 

Dị vật đường tiêu hóa thường gặp nhất trong dịp lễ tết, hội hè, đình đám. Ở trẻ em hiếu động, ngậm nuốt đồ chơi, vật dụng, hạt quả.
  • Người bệnh thường ăn uống nuốt vội khối thức ăn có lẫn dị vật, xương bên trong.
  • Vừa ăn vừa nói chuyện, các món ăn không nhai kỹ.
  • Bệnh nhân già yếu không có khả năng hoặc mất răng để cắn, xé thức ăndẫn đến cố nuốt khối thức ăn dai, gân, da, xương....
  • Do vội vàng khi uống thuốc không bỏ vỏ có cạnh sắc nhọn.
  • Do thói quen ngậm tăm sau khi ăn, khi đi ngủ, sau đó nuốt vào.
  • Các bệnh lý vùng thực quản như hẹp thực quản, co thắt thực quản, các viêm nhiễm tạo thành sẹo loét thực quản, hẹp tâm vị, hẹp môn vị, hẹp hành tá tràng tạo nguy cơ cản trở thức ăn.
  • Một số bệnh lý lân cận chèn ép gây hẹp thực quản, như u trung thất.

III. TRIỆU CHỨNG CỦA HÓC DỊ VẬT ĐƯỜNG TIÊU HÓA TRÊN

1. Giai đoạn sớm

     Ngay sau khi hóc phải dị vật, người bệnh có cảm giác nuốt vướng, nuốt đau, không ăn uống được và thường nôn sau khi tiếp tục ăn uống. Đây là triệu chứng mà người bệnh phải tìm đến khám tại bệnh viện. Một số trường hợp người bệnh cảm thấy tức ngực khó thở, đau kèm theo nóng rát vùng sau xương ức.

     Đối với những dị vật vùng dạ dày như khối thức ăn gây tắc môn vị và hành tá tràng, người bệnh vẫn ăn uống được, chỉ có cảm giác buồn nôn, ăn không tiêu và thường nôn ra dịch thức ăn chưa tiêu lẫn thức ăn cũ.

2. Giai đoạn muộn

     Dị vật gây xước rách, nhiễm trùng tại vị trí mắc phải, người bệnh có sốt, đau nhiều vùng họng, ứ đọng đờm rãi và thức ăn. Nôn ngay khi ăn, uống giai đoạn này là triệu chứng rất điển hình.

IV. BIẾN CHỨNG CỦA HÓC DỊ VẬT

  • Bội nhiễm sốt là triệu chứng hay gặp nhất khi hóc dị vật dạng xương.
  • Áp xe vùng hầu họng, loét thực quản
  • Hẹp thực quản xẩy ra khi ổ viêm nhiễm kéo dài không được xử lý.
  • Biến chứng chảy máu cũng thường gặp khi dị vật dạng xương gây xước rách niêm mạc thực quản.
  • Hẹp có kéo biến dạng môn vị và hành tá tràng hay gặp ở dạng di vật khối thịt, gân, da, bã thức ăn mắc lại vùng dạ dày gây viêm nhiễm, biến chứng loét-sẹo, loét gây hẹp.
  • Biến chứng gây xuyên mạch máu và thủng vào trung thất, Bệnh viện đa khoa Hưng Hà chưa gặp trường hợp nào.

V. CHẨN ĐOÁN KHI HÓC DỊ VẬT ĐƯỜNG TIÊU HÓA

  • Hỏi tiền sử ăn uống và triệu chứng xâm nhập khi hóc dị vật.
  • Chụp X quang có thể thấy hình ảnh dị vật ở những dị vật cản quang.
  • Nội soi là phương pháp mà chúng tôi sử dụng để chẩn đoán xác định và điều trị can thiệp qua nội soi.
  • Cần chuẩn đoán phân biệt loạn cảm họng: Người bệnh có cảm giác nuốt vướng, đau họng nhưng không sốt. Người bệnh vẫn ăn uống bình thường, chụp X-quang và nội soi họng không thấy hình ảnh dị vật.

VI. ĐIỀU TRỊ HÓC DỊ VẬT ĐƯỜNG TIÊU HÓA TRÊN

     Điều trị bằng phương pháp gắp dị vật qua nội soi là phương pháp an toàn và triệt để nhất: Người  bệnh được khám lâm sàng, chụp X-quang xác định, làm các xét nghiệm tiền mê. Tiến hành gắp dị vật qua nội soi gây mê đường tiêu hóa đảm bảo an toàn, không đau và tránh co thắt thực quản, kích thích, nôn khi soi.
Giai đoạn muộn, tại chỗ dị vật gây viêm, áp xe. Sau khi gắp dị vật qua nội soi,người bệnh cần được nhập viện theo dõi và điều trị.
dị vật đường tiêu hóa trên
Hình ảnh: Các trường hợp hóc dị vật đường tiêu hóa trên

VI. PHÒNG BỆNH

Phòng ngừa bị DVĐTHT, Trung tâm Nội soi tiêu hóa/Bệnh viện đa khoa Hưng Hà khuyến nghị một số nội dung sau:
  • Trong khi ăn cần ăn chậm, nhai kỹ, tránh trộn (chan) canh vào cơm ăn cùng một lúc, vừa ăn vừa nói chuyện.
  • Tránh thức ăn dai, gân, da cho người già và trẻ nhỏ, cần cắt nhỏ nấu kỹ trước ăn.
  • Lưu ý các loại thịt cá có lẫn xương mà chưa được lọc kỹ.
  • Bỏ thói quen ngậm tăm sau khi ăn xong.
  • Cần nhớ bỏ vỏ bao thuốc trước khi dùng.
Khi mắc phải dị vật người bệnh cần đến khám và điều trị can thiệp ngay ở các cơ sở Y tế có khả năng giải quyết, không nên tự ý điều trị tại nhà, hay điều trị mẹo theo dân gian rất nguy hiểm và làm bệnh phức tạp thêm, ảnh hưởng đến sức khỏe.
dị vật đường tiêu hóa trên
Hình ảnh: Các dạng hóc dị vật đường tiêu hóa